نمیرانیں” واجہ ولید گَربُنی
دْروت ءُ دْرھبات ئے۔
گوں ھاوند ءَ دزبندی کناں کہ ترا چہ زانت ءَ سرّیچ بہ کنت۔ {شالا ھنچوش بات}
سید گوْش اِیت کہ
یک گالے ءِ نیل بومیں زِر ءَ بے وس اِنت سَسّا
ھر گالے ءِ گِشوار ءَ دگہ دپترے پکّار
ترا چوناھیگا دیر اِنت کہ اے ھبر ءِ دُمبل اِت داشتگ کہ بلوچی نبشتہ رھبندءِ تہ ءَ "ءَ" پہ دیم ءُ رَد کارمرد بَیگ ءَ اِنت، بلَے گوں اے گال ءِ رَد کارمرد بَیگ ءِ ھُشکیں ھبر ءَ ابید من ھچ وڑیں دلیلے نہ گِنداں کہ مارا نادَر بہ کنت ءُ ما تئی نبشتہ رھبند ءِ منّوگر بہ بیں۔ تھنا پہ "گُڑ" ءِ نام ءِ گِرَگ کسّی دپ شیرکِن نہ بیت۔
"نام کٹّگ" ءِ ھوپ شُومیں نادْراھی یے کہ برے برے مردم ءِ چمّاں ھنچُش بے میم کنت کہ آ وتی پادانی دیما ھم میم نہ کنت۔ اے ھوپ ءَ مئے بازیں ندکار وتی ھرجان جتگ اَنت۔ اے پہ ما سکّیں دلپدرد ءُ بژنی ھبرے کہ تو ھم چہ اے نادْراھی ءَ نہ رکّتگ ئے۔ ایشی ءِ تچکیں دَروَر ھمیش اِنت کہ تئی چکّاسکاری ءُ ایراد ھروھد گوں نامداریں لچّہ کار ءُ شاھزانتانی سَسّا ساچاں بَندوک اَنت۔ بہ زاں کہ پیسرا سید ھاشُمی ءُ نوں عطا شاد ءِ رَدی ءُ نِزوری تئی "ند" ءِ بْراہ اَنت۔
سید ءُ عطا ءِ سسّاساچ ءُ نبشتانکانی ایرجَنَگ ءِ مستریں مُول نام کٹّگ اِنت۔ چی ءَ کہ لھتیں ندکارانی پوست ءِ تہ ءَ اے ھبر ءَ جاگہ کُتگ کہ "چہ نامدارانی بُرزیں نام ءِ برکت ءَ آیان ءَ ھم نامُکے رس اِیت۔" سید ءُ عطا ءِ ایرجَنَگ ءِ دومی سوَب ایش اِنت کہ تو اے ھبر ءَ شرّی ءَ سرپدئے کہ اگاں تو زندگینے ءِ سسّاساچانی سرا ایراد بہ گِرئے گُڑا ترا الّم پسّہ رس اِیت۔ پمیشکا تو وتی ندءِ دیم "گورستان" ءِ نیمگا ترّینتگ کہ تو سدّک ئے ترا چہ "گورِستان" ءَ ھچ وڑیں پسّہ نہ رَس اِیت، ءُ اے ڈول ءَ تئی کِرّا اے دلیل پشکپ اِیت کہ من "راستاں" ءُ سید ءُ عطا "رَد" اَنت کہ آ ھچ نہ گوْش اَنت۔ بلَے سید سکّیں دُورگِندیں مردے بُوتگ ءُ آئی زانتگ کہ "باجو" ءُ "چَنّو" ھمُک اَھد ءُ زمانَگ ءَ وَدی بنت پمیشکا چوش گوْشتگ ےً کہ۔۔۔۔۔۔
گُرّئے کہ تئی گَپسگءِ پسّو من نہ داتگ
من کارواں سردار تو گَپسوک بہ گَپسار
تچک ءُ دل پھکیں چکّاسکاری ءَ ھر کس وش آتک کنت ءُ لبزانک ابید ایشی ءَ سرجم نہ اِنت بلَے ھنچائیں ایرادگیری ھجبر لبزانک ءِ بَھر نہ بُوتگ ءُ دیما ھم لبزانک ءِ تہ ءَ جاگہ کُت نہ کنت۔
بُرزا کہ تو عطاءِ شئیر پہ دَروَر داتَگ، ایشی ءَ من ھجبر چکّاسکاری ءِ شاھیم ءَ سَنگ کُت نہ کناں چی ءَ کہ وھدے چکّاسکار شئیرے چکّاس اِیت گُڑا آئی نِزوریانی پدّر کنَگ ءِ ھمراھی ءَ آئرا گیشوار کنَگ ءِ جُھدءَ ھم کنت۔ تو اے شئیر پہ دَروَر پیش کُتَگ بلَے ایشی سرا تئی ھچ وَڑیں لیکہ دیما نیاتکگ داں کہ ما اے ھبر کنگ ءَ نادَر بہ بیں کہ تو راست ءُ پھک دلیں چکّاسکارےئے۔ اَلبت ما ایشی ءَ "بَدگِداری" ءِ تہ ءَ جاگہ دات کنیں پرچاکہ تو تھنا اے گوْشگءَ ئے کہ اے "رَد" اِنت بلَے پدّر نہ کُتَگ کہ "چوں" رَد اِنت۔
تو اِدا اے گوْشگءَ ئے کہ وھدے نامگال باز {جمع} بیت گُڑا آئی دیما "ءَ" ءِ گال رَد اِنت۔ تئی گوْشگ ءِ مُول ایش اِنت کہ اگاں اے شئیر چوش بوتیں گُڑا اے راست اَت۔
چندے کساں پہ بچکندگ ءُ نیم چمّی ءُ ناز
چندے کساں پہ بُروان ءِ کماں شنگینتگ
من اے ھبر ءَ بژنیگ نیاں کہ تو عطاءِ زانت ایر جَتَگ بلکیں سد بژن اے ھبر اِنت کہ تو نبشتہ رھبندءِ سرا ھبر وَ کن ئے بلَے بلوچی بُنرھبندءِ بابت ءَ تئی زانت کامل ءُ مُھکم نہ اِنت۔ ایشی ءِ مَستریں دَروَر شُمئے جِندءِ ھبر اَنت۔
واجہ ولید گربُنی، تو اے پاگ ءَ وتی سرءَ مہ کن کہ نامگال وھدے باز بیت گُڑا آئی دیما "ءَ" کارمرز نہ بیت۔ اے جیڑہ سیدھاشُمی گِیشینتگ ءُ اے پاگ ھمائی سر ءَ اِنت۔ بلَے سید ءَ چوش ھجبر نہ گوْشتگ کہ کہ اگاں نامگال "باز" اِنت گُڑا "ءَ" ءِ کاربندگ رَد اِنت بلکیں آئی اے گوْشتگ کہ اگاں نامگال باز اِنت گُڑا "ءَ" ءِ کاربندگ زبان ءَ سُبکّ ءُ بدڈول کنت۔ پمیشکا وھدے کہ نامگال "باز" بیت باید اِنت کہ وت ءَ چریشی ءِ کاربندگءَ بہ رکّین ایں۔ بلَے شئیر ءُ لچّھاں پہ سَنگ ءُ رِد کنگ ءِ ھاترا ایشی نبشتہ کنَگ ھچ وڑیں تاوانے نیاراِیت۔
ھنچوش کہ۔۔۔۔۔
"کُچکّان ءَ چہ بَلا اِنت کہ وکّگ ءَ بس نہ کن اَنت؟"
اے رَد وَ نہ اِنت بلَے "کُچکّانءَ" زبان ءَ کمّے سُبک کنگ ءَ اِنت پمیشکا اگاں ما چوش نبشتہ بہ کنیں گُڑا زبان تامدارتِر بیت۔۔۔۔۔
"کُچکّاں چہ بَلا اِنت کہ وَکّگ ءَ بس نہ کن اَنت؟"
نوں گوشدار کہ عطا ءَ چے گوْشتگ ءُ تو چے سَرپد بُوتگ ئے۔
چندے کسان ءَ پہ بِچکندگ ءُ نیم چمّی ءُ ناز
چندے کسان ءَ پہ بُروان ءِ کماں شنگینتگ
اگاں ما اِدا "ءَ" کارمرز مہ کنیں گُڑا اے شئیر ءِ مانا ءُ بِزانت سکّ بدل بیت ءُ گنتریں ردی ھمیش بیت وھدے ما ایشی ءَ بے "ءَ" ءَ نبشتہ بہ کنیں۔ اے بندانی تہءَ "ءَ" کار ءِ "کنوک" بہ زاں کہ "سَبجکٹ" ءُ "کُتگین" بہ زاں کہ آبجِکٹ ءَگِیشینَگ ءَ اِنت کہ شِنگینوک کَے اِنت ءُ کَے شِنگتگ۔ اِدا "شنگینتگ" ءِ گال کارگال اِنت کہ ایشی کارجاوَر {پراسِس} "چندے کسانی" سرا اِنت بہ زاں کہ "چندے کس" کُتگیں" یا کہ آبجِکٹ اِنت ءُ کنوک یا کہ "سبجِکٹ" تو یا کہ "آ" اِنت بلَے اِدا چیر اِنت ءُ زاھِر نہ اِنت۔
اگاں ما "چندے کسان" ءِ دیما "ءَ" ءَ دُور بہ کنیں گُڑا ایشی مانا ءَ بہ چار کہ چوں بَدَل بیت کہ “کنوک” بزاں کہ سبجکٹ ءُ کُتگیں بزاں کہ آبجکٹ یک دومی ءِ جاگہ ءَ گِر اَنت۔۔۔۔۔۔
چندے کساں پہ بچکندگ ءُ نیم چمّی ءُ ناز
چندے کساں پہ بُروان ءِ کماں شنگینتگ
ابید "ءَ" ءَ "چندے کس" کنوک بہ زاں کہ سبجکٹ جوڑ بیت۔ اے بندانی تہ ءَ شنگینگ ءِ کارجاور {عمل} ءِ کنوک چندے کس اِنت۔
وھدے کہ "ءَ" ءِ گال کنوک ءُ کُتگین ءَ گیشینگ ءَ اِنت گُڑا تئی اے ھبر بے بُن ءُ وسّاز گوْشگ بیت کہ عطا ءِ شئیر ءِ اے بند رَد اِنت۔ اِدا عطا رَد نہ اِنت بلکیں ھما کہ ایشی ءَ رَد گوْشگ ءَ اِنت آئی جِند ءِ سَر بلوچی بُنرھبند{گرامر} ءِ ھُورتکاریاں بِر نہ بِیت۔
نوں من تئی اے ھبرءِ نیمگا کایاں کہ تو گوْش ئے "ءَ" رَد کارمرد بَیَگءَ اِنت۔
اے جیڑہ ءِ سرا ھچ وڑیں گپّ ءُ تْرانے پشت نہ کپ اِیت چی ءَ کہ "ءَ" یکّ مَنّتَگیں گالے کہ ۱۹۵۳ ءَ کراچی ءَ یک مراگشے ءِ تہ ءَ بلوچی زبان ءِ آ وھد ءِ نامدارءُ شاھزانتیں بَلَدکاراں منّ اِتگ۔ ءُ پَدا ۱۹۵۵ءَ دگہ دیوانے ءِ تہ ءَ ھم منّگ بُوتگ کہ اے دیوان ءِ تہ ءَ چہ کوئٹہ ءُ کَلات ءِ دَمَگاں اتکگیں نامداریں زبانزانت ءُ ندکار ساڑی بُوتگ اَنت۔ وھدے کہ اے گال ءُ ایشی کارمرزگ ءِ جاگہ بلوچی زبان ءِ نامداریں شاھزانتاں منّ اِتگ گُڑا لھتیں مردُمانی ھنچائیں نہ منّگ ءُ ایشی کارمرزگ ءُ تَنچَگ، ءُ تھنا گوں لھتیں گالاں بندوک کنَگ ھچ وڑیں بُنے نہ دار اِیت۔
بلَے پدا اوں من تئی باور ءِ اوتاگانی مُھکم کنَگ ءِ ھاترا ترا اے گوْشاں کہ اگاں ھاسیں نامگالانی دیما “ءَ” کار بہ بندایں گُڑا بلوچی زُبان چہ چُشیں گالاں سَرچکار اِنت کہ "ءَ" نہ جنَگ آیانی مانا ءُ بِزانت ءَ ترّین اِیت ءُ وانوک ءَ گَنتریں گپچَلے ءَ چَگل دنت۔
پہ دَرور من لھتیں گال جھل ءَ کارمرز کناں ءُ شُما وت بہ چار اِت کہ ایشانی مانا ابید "ءَ" ءَ چِینچو مانگیِش اِیت۔
1۔ آئیا منا گشت کہ پادا و سرا شود۔
2۔اے دیما بچار۔
3۔ گڑا ور۔
4۔ آ نیمگا بنند و بور۔
5۔ مارا مجن۔
من تئی واھگانی پَدءَ اے بُرزا داتَگیں گالرِد سُرینوک ءُ "ءَ" ءَ ابید نبشتہ کُتگاں۔ اے سجّھیں گالرِداں اگاں ما پہ “ءَ” ءُ ایدگہ سُرینوک مہ گیشین ایں گُڑا ایشانی ماناءَ چہ نبشتہ کنوک ءَ ابید دگہ کسّ گِیشینت نہ کنت۔
اے گالرِداں اگاں ما گوں "ءَ" ءُ سُرینوک نبشتہ بہ کن ایں گُڑا ایشانی مانا ءُ بِزانت ھچ وڑیں وانوک ءَ نہ اَڑین اِیت۔
1۔ آئی ءَ من ءَ گْوشت کہ پادا ءُ سر ءَ بہ شود۔
چہ اے داتگیں درور ءَ اے ھبر پدّر بیت کہ “پادا” کارگال اِنت ءُ وت یک سرجمیں گالے کہ ایشی ءَ “ءَ” پکار نہ بیت۔ اگاں ما “پاد” ءِ دیما “ءَ” کارمرز بہ کنیں گُڑا “پاد” نامگالے ءِ ھساب ءَ زانَگ بیت۔ ھنچوش کہ “پاد ءَ بہ شود”۔ اِدا “پاد” بدن ءِ بھر ءِ مانا ءُ بِزانت ءَ کارمرز بیَگ ءَ اِنت۔
اے تھنا لھتیں گال اَنت کہ من پہ دَروَر پیش کُتگاں۔ بلوچی زبان چہ چُشیں گالاں پُرّ ءُ سرچکار اِنت کہ اگاں آ گوں “ا” ءُ “ءَ” ءَ گِیشینَگ مہ بنت گُڑا مردم ءَ سکّ اڑین اَنت۔ بُرزا داتگیں گالانی گُڈّی آب گوں تئی شون داتَگیں “ی” ءُ “ے” ءِ گالاں ھچ وڑیں سیادی نہ کن اَنت کہ تو گوْش ئے تھنا ھاسیں نامگال ءُ دگہ ھما گالاں چہ پَد “ءَ” کارمرز بہ کنیں کہ آیانی گُڈّی آب “ی” ءُ “ے” بہ بنت۔
مارا تئی سر ءُ سوج ءُ رھشونی سر ءُ چمّان اَنت بلَے اگاں ما تئی سوجانی پد ءَ بہ روایں گُڑا اِدا اے جُست سر کشّ اِیت کہ “مار، دیم، گُڑ، نیمگ ءُ پاد” ءِ گالانی گُڈّی آب “ی” ءُ “ے” نہ اَنت ءُ اے ھاسیں نامگال ھم نہ اَنت کہ تئی داتَگیں دلیلاں کوپگ بہ دےً اَنت ءُ کسے تئی شون داتَگیں نبشتہ رھبند ءِ منّوگِر بہ بیت۔ اے ھبر پدّر کن اَنت کہ تئی داتگیں دلیل سکّ نِزور ءُ لاگر اَنت کہ کسانیں ایروپے ایشان ءَ بال دنت ءُ بارت۔
نوں منی سوج ایش اِنت کہ بے بُنیں اڑ ءِ پاد کنگ زبان ءَ گِھتری ءُ گھبُودی ءِ نیمگا نہ بارت دانکہ ما گوں پھکیں دِل مہ نِندایں ءُ اے بابت ءَ پِگر مہ کنیں۔ اگاں من ءُ توبہ نندایں ءُ وتی نِکاناں جِتا بہ کنیں گُڑا زبان ءُ لبزانک ءِ آسَر گاری بیت۔(شالا چوش مہ بات)
پمیشکا من ترا گوں دزبندی کناں کہ وتی اے وسّاز ءُ لاگریں نبشتہ رھبند ءَ یلہ بہ کن ءُ نمیرانیں سید ءِ شون داتَگیں رھبند ءِ سرا کار بہ کن ۔ گُڑا اے نام وت مردم ءَ رس اِیت۔ پہ اے نام ءِ ھاترا وتی نِکان ءَ جِتا مہ کن کہ اے ھبر ءَ تو وت سرپد ئے کہ “یکّے ءِ پَتّر ءَ گوْات بارت”۔
من نہ گوْشاں کہ سید ءِ گِیشینتگیں نبشتہ رھبند سد در سد تچک اِنت بلَے اے ھبرءَ من سدّکاں کہ نَوَد ءُ پنچ در سد تچک اِنت۔ ءُ اے کسانیں اَڑ کہ ھست اَنت اے پہ ھورنِندگ ءُ یکّے دومی ءِ ھبرانی گوشدارگ ءُ منّگ گیشوار بنت نہ کہ پہ اے وڑ کہ ھر کس وتی سازتگیں رھبندے جوڑ بہ کنت ءُ آیوکیں پدریچ ءَ گَنتریں گپچلے ءَ چگل بہ دنت۔
یکّیں لیکہ زُبان ءِ بکش اِیت بْراہ
یک ھساب لِکوَڑ ءَ کنگ لوٹ اِیت (منزور بسمل)
اگاں تئی نبشتہ رھبند ھمیش اِنت کہ تو اِدا نبشتہ کنگ ءَ ئے گُڑا من اے ھبر ءِ گوْشگ ءَ چَکّ ءُ پد نہ باں کہ تئی رھبند ءِ تہ ءَ ردی گیش ءُ جْوانی کمّ اَنت۔ اے ھبر بہ گِند ئے کمّے تھل بہ بیت بلَے اے ھم تھلیں راستی یے کہ راست تَھل اِنت۔
راستیں ھبر وَ کس نہ سگّ اِیت اے موسم ءَ
شاھِر بہ گِند ئے روچے مُناپِک گوْشگ بہ بنت
تئی بنشتہ رھبند ءِ تہ ءَ مستریں ردی ءُ نزوری وَ ھمیش اِنت کہ تو بلوچی زبان ءِ ڈولیں شاھِگان ءُ چہ گنج ءُ گوھریں گالاں سرّیچیں زبانے ابید سرینوکاں نبشتہ کن ئے۔ اگاں بلوچی ءِ ڈولیں زبانے ابید سرینوکاں نبشتہ کنَگ بہ بِیت گُڑا وانوک ھنچُشیں کورچاتے ءَ کپ اَنت چہ اودا دَر آیگ ءِ دْرھیں راہ ءُ دَر بند اَنت۔
تئی سُرینوک تھنا گوں “ا” ءِ آب ءَ بندوک اِنت، ءُ آ ھم تچکیں سرینوکے نہ اِنت۔ تو “ا” ءِ جھلی ءُ بُرزی توارانی کشّگ ءِ ھاترا “ء” کارمرز کن ئے کہ سکّ رَد اِنت۔ چہ تئی رھبند ءَ اے ھبر زاھِر اِنت کہ سُرینوک تھنا “ا” ءِ آب ءَ گوں کارمرز بیت ءُ آ دگہ آب چہ سُرینوک ءَ زِبھر اَنت۔ اگاں تئی رھبند ھمیش اِنت گُڑا بیا ءُ اے گالانی توار ءَ بہ گِیشین۔
“سست، ھشت، سند، جنگ، چنگ، دشت، شیر، کٹّ، کٹّگ، گرّ، پشت، جکّگ”
بلوچی زبان چہ چُشیں گالاں سرّیچ اِنت کہ ابید سُرینوک ءَ گوں شاھزانتاں ھم رَد وانَگ بنت۔ گُڑا چہ اے ھبر ءَ پدّر اِنت کہ بلوچی زبان ءِ نبشتہ رھبند چہ سُرینوکاں ابید ناسرجم اِنت۔
اگاں ما تئی سازِتگیں “ء” ءَ سُرینوکانی جاہ ءَ کار بہ بند ایں گُڑا ھما آب کہ گالانی نیامجی ءَ اَنت آیانی بُرز ءُ جَھل ءَ ھم “ء” ءَ کار بہ بند ایں۔ وھدے کہ ما “ء” ءَ گالانی نیامجی ءَ نبشتہ بہ کن ایں گُڑا “ء” وت یک آبے جوڑ بیت ءُ گال ءَ ھنچوش بد ڈول ءُ لیگار کنت کہ ھچ وڑیں کوّاس ءُ زانتکار ایشی توار ءَ گیشینت نہ کن اَنت۔ چہ اے ھبر ءَ ھمیش پدّر بیت کہ “ء” سُرینوکے نہ اِنت ءُ تو ایشی ءَ رد کارمرز کنگ ءَ ئے۔
دومی مستریں ردی کہ من تئی رھبندءِ تہ ءَ دلگوش کُتگ آ ایش اِنت کہ تو بازیں جِتا تواریں گالاں گوں یکّیں آب ءَ کشّ ئے۔ “چندے” ءُ “واھُندی” دو ھنچُشیں گال اَنت کہ ایشانی توار جِتا ءُ گِیشتگ اَنت بلَے تو وتی نبشتانک ءِ تہ ءَ “چندی” نبشتہ کُتگ کہ ایشی توار چو اے لبزانی ڈول ءَ اِنت۔(مندی، رندی، زِندی)
ءُ دیمتِرا تو پہ درور اے ھبر نبشتہ کُتگ۔ “جنیں آدم ءَ پس دوشت۔”
اے درور ءِ تہ ءَ تو وت وتی ھبراں رد کنگ ءَ ئے۔ تو گوْش ئے کہ “ءَ” رد کارمرد بَیَگ ءَ اِنت بلَے تو وت نبشتہ کُتگ “جنیں آدم ءَ”۔ اِدا “جنیں آدم” ھاسیں نامگالے نہ اِنت ءُ نہ کہ ایشی گُڈّی آب “ی” ، “ے” ءُ “ا” اِنت کہ تو اِدا “ءَ” ءِ جنَگ ءَ نادَر بُوتگ ئے۔ اگاں تو اے گوْش ئے کہ “ءَ” رَد ءُ بے سَر کاربندگ بَیَگ ءَ اِنت گُڑا اِدا “جنیں آدم” ءُ “ءَ” ءِ چونیں مِھرے؟
گوں ”جنیں آدم” ءَ “ءَ” ءِ کاربندگ ھمے راستی ءَ پدّر کنت کہ ما ستَر “ءَ” ءَ چگل بہ دئیں بلَے اے گوں بلوچی رھبندءَ ھنچوش پادار اِنت کہ اے مارا وت یلہ نہ دَنت۔
ھمے درورءِ تہ ءَ تو نبشتہ کُتگ “دوشت”۔ اے گال “دُشت” اِنت کہ تو گیشیں “و” ےً داتگ ءُ دْراج کَشّ کُتگ کہ پھک رَد ءُ بد ڈول اِنت۔ “دوشت، اوشت، پْروشت، بوشت ھمتواریں گال اَنت۔ دُشت ءِ ھمتواریں گال “کُشت، مُشت، پْرشت۔ شُشت، دْرشت اَنت۔
دگہ جاھے ھم تو وت وتی نبشتہ رھببندءَ رَد کنگ ءَ ئے۔ تو نبشتہ کُتگ “آئیا نان ءِ مثال دات”۔ اِدا “آئیا” ءِ گال تئی سازتگیں “ء” کہ تو پہ سُرینوکاں کارمرزےً کن ئے ایشی ءَ رَد کنگ ءَ اِنت۔ آ چوش کہ سُرینوک(زَبَر، زیر ءُ پیش) ھروھد آبانی سرا یا کہ چیرا نبشتہ کنَگ بنت۔ سُرینوک چہ آباں پیسر ھجبر کارمرز نہ بنت۔ اگاں پہ زور کارمرز اِش بہ کن ئے گُڑا آ چہ سُرینوک ءَ بدل بنت ءُ وت آب جوڑ بنت۔ اِدا تو “آئیا” ءِ گال ءِ تہ ءَ “ء” چہ ”ی“ ءَ پیسر کارمرز کُتگ کہ ”ء” اے راستی ءَ زاھِر کنگ ءُ گوْشگ ءَ اِنت کہ آ وت یک آبے ءُ ایشی ءَ سرینوکانی جاہ ءَ کاربندگ سکّیں بلاھیں ردی یے۔ بلَے تو “ء” برے پہ زانت سُرینوکانی جاہ ءَ کاربند ئے ءُ برے پہ نزانتکاری ایشی ءَ یکّ جِتائیں آبے منّ ئے۔ نوں اِدا اے ھبر پشکپ اِیت کہ تو وت سکّ باز اَڑتگ ئے۔
“ءِ” ھم تو پَھِل نہ کُتگ ءُ ایشی توار ھم تو چو وتی ایدگہ اَڑِتگیں گالانی ءَ اَڑ ءِ آماچ کُتگ کہ برے ایشی ءَ “ی” ءُ برے “ے” ءِ جاہ ءَ کاربند ئے۔
تو نبشتہ کُتگ۔۔۔۔۔
“بلوچی زبان ءِ راھبندا ایشی ءِ تھا “ءَ” دیگ رد انت۔”
اِدا “زبان” ءِ گال ءَ چہ رند شُما “ءِ” کارمرز کُتگ کہ “ے” ءِ توار ءَ کشّگ ءَ اِنت۔ بلَے دیمترا تو “ءِ” پہ “ی” ءِ توار ءِ کشّگ ءِ واست ءَ نبشتہ کُتگ۔ تو نبشتہ کُتگ۔۔۔۔۔۔
“ یا ھما کہ فارسی اش باز ونتگ و آوانءِ گالوارا فارسی باز کئیت۔”
اِدا تو “آوانی” گال ءِ گُڈّی توار ءِ کشّگ ءِ ھاترا پدا “ءِ” ءِ کُمک زُرتگ کہ ھچ وڑیں ماناےً نہ دار اِیت ءُ تئی نبشتہ رھبند ءَ اڑینَگ ءَ اِنت۔ اے “ءِ” چونیں باز توار کشّیں گالے کہ یک جاھے نہ اوشت اِیت ءُ چو گوک ءِ لِلّک ءَ برے اے پونزءَ اِنت ءُ برے آ پونزءَ؟
اے تھنا ھسابی گالانی ردی اَنت کہ من پدّر کتگاں۔ اگاں تئی سجّھیں نبشتہ رھبند ءِ بابت ءَ من ھبر بہ کناں گُڑا سکّ باز وھد پکاربیت ءُ وانوکانی تب ھم دارگی اِنت کہ آ سکّیں دراجیں نبشتانکانی وانَگ ءَ وھد نہ کشّ اَنت۔
پمیشکا من وتی ھبراں گوْنڈ گِراں ءُ گوْشاں کہ تو چہ عطا ءُ سید ءِ ایرجَنگ ءِ بدَل ءَ وتی نبشتہ رھبند ءِ نزوری ءُ ردیانی سرا کار بہ کن کہ ترا سکّ باز نپ بیت۔ چوش مہ بیت کہ نام کٹّگ ءِ ھُبّ ترا چہ دوئیں ھَراں پَیادگ بہ کنت۔ امیت اِنت کہ تو وتی زانت ءَ پہ بلوچی زبان ءِ پلگارگ ءَ کاربند ئے نہ کہ پہ بے بُنیں اَڑانی پاد کنگ ءُ وتی جند ءِ بمبِرّینگ۔ من وتی ھبراں گوں سید ءِ اے گالاں ھلاس کناں کہ۔۔۔
ھَر کس کہ نَمنّوگِر اِنت اے گوْاچنی گالاں
سرگارین ءُ دِلگارین ءُ رھگارین ءُ گُمسار
بلوچی راستیں سیاھگ، سبز ءُ زامُران بات۔
شُمئے کستر
مزار بلوچ
